Preventieve Cognitieve Therapie

Depressie komt veel voor in de bevolking. Het komt vaak voor dat mensen die hersteld zijn van een depressie, later toch opnieuw depressief worden. Daarom is het belangrijk dat mensen die ooit een depressie hebben gehad, aandacht besteden aan het voorkomen van een terugval in een depressie. 

Met het oog op het voorkomen van terugval onderzochten wij het effect van Preventieve Cognitieve Training (PCT). Het onderzoek werd gedaan onder mensen die hersteld waren van 1 of meerdere terugkerende depressieve episodes. Uit ons onderzoek blijkt het volgende: PCT (acht sessies) biedt bescherming tegen terugval, zelfs over 2 tot 10 jaar. 

Op deze website vindt u informatie over Preventieve Cognitieve Therapie. De informatie is van belang voor huisartsen, POH GGZ, psychiaters, klinisch psychologen, gz-psychologen (i.o) en andere mensen werkzaam in de geestelijke gezondheidszorg. 

Hoe werkt het?

De psychotherapeutische training bestaat  uit 8 sessies, waarbij de therapeut aan de cliënt leert hoe hij terugval kan voorkomen.

De deelnemers krijgen na iedere sessie opdrachten mee voor thuis. Aan het einde van de training heeft iedere deelnemer een persoonlijk preventieplan. Het doel van de training is dat de deelnemer minder vaak en minder snel terug zal vallen in een depressie. De training kan zowel in groepsvorm als individueel gegeven worden.

Voor begeleide zelfhulp via de praktijkondersteuner GGZ van de huisarts is een aparte zelfhulpvariant beschikbaar. Zie: Tussen dip en droom; durf te voelen, doorbreek je patronen.

  1. We besteden aandacht aan beperkende attitudes/schemata en aan positieve attitudes/schemata.
  2. We trainen het beter opslaan en terughalen van positieve gevoelens, cognities en ervaringen.
  3. Er wordt een op maat gesneden preventieplan gemaakt met de deelnemers.

Onderzoeksresultaten

  • PCT (acht sessies) biedt bescherming tegen terugval. Deze bescherming duurt zelfs van 2 tot 10 jaar.
  • Het doorslikken van antidepressiva beschermt niet beter tegen terugval, dan het afbouwen van antidepressiva in combinatie met PCT.
  • PCT geeft extra bescherming tegen terugval bij mensen die antidepressiva blijven gebruiken na herstel. Mensen die de wens hebben om antidepressiva te stoppen (6 maanden) na herstel en PCT krijgen dus niet slechter af dan mensen die antidepressiva doorslikken na herstel.
  • Het beste resultaat krijg je met een combinatie van PCT (nadat iemand mogelijk al cognitieve gedragstherapie heeft gehad) en het doorslikken van antidepressiva na herstel.

Relevante publicaties

Relevante klinische hoofdstukken:

Bockting, C. L. H., & Schouten, W. D. (2011). Cognitieve therapie ter preventie van terugval bij depressie en angststoornissen. In S. M. Bögels & P. van Oppen (Eds.), Cognitieve therapie: theorie en praktijk (pp. 231-260). Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

Bockting, C. L. H.  (2011). Protocollaire behandeling van patiënten met recidiverende depressie. In  G. P. J. Keijsers, A. van Minnen & C. A. L. Hoogduin (Eds.), Protocollaire behandelingen voor volwassenen met psychische klachten 1 (pp. 309-340). Amsterdam: Uitgeverij Boom.

Artikelen

Huijbers, M. J., Wentink, C., Speckens, A. E. M. (2019). Preventive cognitive therapy could be a viable and effective addition to antidepressant medication in preventing relapse or recurrence in major depressive disorder. 

De Jonge, M., Bockting, C. L. H., Kikkert, M. J., van Dijk, M. K., van Schaik, D.J.F., Peen, J., Hollon, S. D. & Dekker, J. J. M. (2019). Preventive Cognitive Therapy versus Care as Usual in Cognitive Behavioral Therapy Responders: A Randomized Controlled Trial. Journal of Consulting and Clinical Psychology. Advance online publication. doi: 10.1037/ccp0000395

Bockting, C. L. H., Klein, N. S., Elgersma, H. J., van Rijsbergen, G. D., Slofstra, C., Ormel, J., Buskens, E., Dekker, J., de Jong, P. J., Nolen, W. A., Schene, A. H., Hollon, S. D., Burger, H. (2018). The effectiveness of preventive cognitive therapy while tapering antidepressants compared with maintenance antidepressant treatment and their combination in the prevention of depressive relapse or recurrence (DRD study): a three-arm randomised controlled trial. Lancet Psychiatry. Advance online publication. doi: 10.1016/S2215-0366(18)30100-7

Klein, N.S., Kok, G.D., Burger, H., van Valen, E., Riper, H., Cuijpers, P., Dekker, J., Smit, F., van der Heiden, C., Bockting, C. L. H. (2018). No Sustainable Effects of an Internet-Based Relapse Prevention Program over 24 Months in Recurrent Depression: PrimaryOutcomes of a Randomized Controlled Trial. Psychotherapy and Psychosomatics, 6;87(1):55-57. doi: 10.1159/000485039 

Biesheuvel-Leliefeld. K. E. M., Dijkstra-Kersten, S.M.A. , van Schaik, D.J.F., van Marwijk, H. W. J.,Smit, F., van der Horst, H.E., Bockting, C. L. H. (2017). Effectiveness of supported self-help in recurrent depression: a randomised controlled trial in primary care. Psychotherapy and Psychosomatics, 86(4), 220-230, doi: 10.1159/000472260
 
Bockting, C. L. H., Smid, N. H., Koeter, M. W., Spinhoven, P., Beck, A. T., & Schene, A. H. (2015). Enduring effects of Preventive Cognitive Therapy in adults remitted from recurrent depression: A 10 year follow-up of a randomized controlled trial. Journal of Affective Disorders, 185, 188–194. doi:10.1016/j.jad.2015.06.048
 
De Jonge, M., Bockting, C. L. H., Kikkert, M. J., Bosmans, J. E., & Dekker, J. J. (2015). Preventive Cognitive Therapy versus Treatment as Usual in preventing recurrence of depression: Protocol of a multi-centered randomized controlled trial. BMC Psychiatry, 15(1), 1. doi: 10.1186/s12888-015-0508-8
 
Kok, G. D., Burger, H., Riper, H., Cuijpers, P., Dekker, J., van Marwijk, H., Smit, F., Beck, A., & Bockting, C. L. H.  (2015). The three-month effect of mobile internet-based Cognitive Therapy on the course of depressive symptoms in remitted recurrently depressed patients: Results of a Randomized Controlled Trial. Psychotherapy and Psychosomatics, 84, 90-99. doi:10.1159/000369469
 

Bockting, C. L. H., Spinhoven, Ph., Wouters, L. F., Koeter, M. W. J, Schene, A. H., & the DELTA study group (2009). Long term effects of preventive cognitive therapy in recurrent depression using: 5.5 years follow-up. Journal of Clinical Psychiatry, 70, 1621-1628. doi: 10.4088/JCP.08m04784

Bockting, C. L. H., ten Doesschate, M. C., Spijker, J., Spinhoven, P., Koeter, M. W. J., Schene, A. H. & the DELTA study group (2008). Continuation and maintenance antidepressant use in recurrent depression. Psychotherapy and Psychosomatics, 77, 17-26. doi:10.1159/000110056

Bockting, C. L. H., Spinhoven, P., Koeter, M. W. J., Wouters, L. F., Visser, I., Schene, A. H., & the DELTA study group (2006). Differential predictors of response to preventive cognitive therapy in recurrent depression: A 2-year prospective study. Psychotherapy and Psychosomatics, 75, 229-236. doi:10.1159/000092893

Bockting, C. L. H., Schene, A. H., Spinhoven, P., Koeter, M. W. J., Wouters, L. F., Huyser, J., & Kamphuis, J. H. (2005). Preventing relapse/recurrence in recurrent depression using cognitive therapy. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 73, 647-657. doi: 10.1037/0022-006X.73.4.647

Websites

Meer lezen over depressie op www.volksgezondheidenzorg.info.

Boeken over Preventieve Cognitieve Training

Behandelaars:

Preventieve cognitieve training bij terugkerende depressie. 

Auteur: Claudi L. H. Bockting

2009 | ISBN 9789031353071 | 1e druk | 53 blz.

Bohn Stafleu van Loghum € 47,95

 

Cliënten:

Niet meer depressief. 

Auteur: Claudi L. H. Bockting

2009 | ISBN 9789031374274 | 1e druk | 50 blz.

Bohn Stafleu van Loghum € 23,95

 

Zelfhulpboek:

Tussen dip en droom: Doorbreek je patronen, durf te voelen.

Auteurs: Claudi L. H. Bockting & Evelien van Valen

2013 | ISBN 9789000328857 | 1e druk | 175 blz.

Spectrum € 10,00 -